Yapay zekâ, çocukların hayatını kurtaracak sağlık profesyonellerinin eğitiminde nasıl kullanılabilir?
Üniversitemizden Öğr. Gör. Sefa Akkol ve Öğr. Gör. Nihal Bağlıoğlu’nun katkılarıyla çocuk istismarı, ihmal, şiddet ve travma gibi hassas adli vakalarda görev alacak geleceğin paramediklerinin eğitimine yönelik yapay zekâ destekli bir araştırma gerçekleştirildi. ChatGPT ve Gemini kullanılarak geliştirilen simülasyon senaryolarının yer aldığı çalışma, yapay zekânın yalnızca teknolojik bir yenilik değil, çocukların korunmasına yönelik sağlık eğitimini destekleyebilecek bir araç olduğunu ortaya koydu.
Bir çocuğun hayatını kurtarmak bazen doğru ilk müdahaleyle başlar
Çocuk istismarı, aile içi şiddet, ihmal ve travma vakalarında olay yerine ilk ulaşan sağlık profesyonellerinin verdiği kararlar, yalnızca çocuğun hayatta kalması açısından değil, adli sürecin doğru yürütülmesi bakımından da kritik önem taşıyor.
Bu tür olaylarda paramediklerin bir yandan acil tıbbi müdahaleyi gerçekleştirmesi, diğer yandan çocuğun psikolojik durumunu gözetmesi, olay yerindeki delilleri koruması ve gerekli bildirim süreçlerini doğru yönetmesi gerekiyor.
Ancak çocukların yaşadıklarını ifade etmekte zorlanabilmesi, ailelerin duygusal tepkileri ve olay yerindeki karmaşık koşullar, sağlık profesyonellerinin karar verme süreçlerini güçleştirebiliyor.
Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi akademisyenleri yapmış oldukları araştırma ile tam da bu noktada önemli bir soruya odaklandı:
Geleceğin sağlık profesyonelleri, çocukların karşı karşıya kalabileceği en hassas ve zorlu durumlara gerçek bir olay yaşanmadan nasıl hazırlanabilir?
Gerçekleştirilen araştırmada, yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılarak pediatrik adli vakalara yönelik simülasyon temelli bir eğitim modeli geliştirildi.
ChatGPT ve Gemini desteğiyle hazırlanan senaryolarda; çocukların klinik durumları, aile bireylerinin tepkileri, olay yerindeki adli ipuçları ve sağlık çalışanlarının karşılaşabileceği etik ikilemler birlikte ele alındı.
Senaryolar; çocuk sağlığı, adli tıp ve acil sağlık hizmetleri alanında uzman olan akademisyenlerin değerlendirmeleri doğrultusunda geliştirilerek eğitim sürecine dâhil edildi.
Bu yaklaşım sayesinde öğrencilerin yalnızca teorik bilgileri öğrenmeleri değil; karmaşık durumları değerlendirmeleri, olası riskleri fark etmeleri ve karar verme süreçleri üzerine düşünmeleri hedeflendi.
Araştırmada yapay zekâ, öğrencilerin yerine karar veren bir sistem olarak değil, akademisyenlerin gerçekçi ve çok boyutlu eğitim içerikleri geliştirmesini destekleyen bir teknoloji olarak kullanıldı.
Araştırmaya katılan öğrencilerde dikkat çeken gelişme
Çalışma, daha önce pediatrik adli vakalara ilişkin eğitim almamış birinci sınıf paramedik öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirildi.
Eğitim öncesinde yapılan görüşmelerde öğrencilerin özellikle çocuklara müdahale sırasında hata yapmaktan, duygularını kontrol edememekten, ailelerle iletişim kuramamaktan ve farkında olmadan adli delillere zarar vermekten endişe duydukları belirlendi.
Yapay zekâ destekli senaryolarla gerçekleştirilen simülasyon eğitiminin ardından öğrencilerle yeniden görüşüldü.
Araştırma bulgularına göre katılımcılar, eğitim sonrasında şu alanlarda gelişme algıladıklarını ifade etti:
Acil durumlarda daha bilinçli ve sistematik hareket etme.
Çocuklarla ve aileleriyle iletişim kurarken daha duyarlı davranma.
Adli delillerin korunmasına ilişkin farkındalık kazanma.
Mesleki öz güvenlerini geliştirme ve duygusal tepkilerini daha iyi yönetme.
Çocuğun fiziksel sağlığının yanı sıra psikolojik durumunu ve haklarını da dikkate alma.
Öğrencilerin ifadeleri, simülasyon eğitiminin mesleki rollerini anlamlandırmalarına da katkı sağlayabileceğine işaret etti.
Katılımcılar eğitim sonrasındaki değişimini şu sözlerle anlattı:
‘’Olay yerine girdiğimiz her anın aslında adli bir sorumluluğu olduğunu fark ettim.”
“Eğitimden sonra olaylara daha profesyonel yaklaşmaya başladım.’’
“Almış olduğumuz eğitim uygulama becerimizi çok geliştirdi; artık daha hızlı müdahale ediyorum.”
Araştırma nitel yöntemle gerçekleştirildiğinden, söz konusu sonuçlar öğrencilerin kendi deneyimlerine ve algılarına dayanıyor. Eğitimin gerçek klinik ortamlardaki etkisinin belirlenmesi için daha geniş kapsamlı araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
Çocukların korunmasında tıbbi müdahale kadar delillerin korunması da önemli
Araştırmanın toplum açısından dikkat çeken sonuçlarından biri, pediatrik adli vakalarda sağlık hizmetinin yalnızca tıbbi müdahaleyle sınırlı olmadığını göstermesi oldu.
Özellikle istismar ve şiddet şüphesi bulunan olaylarda çocuğun güvenliğinin sağlanması, fiziksel ve psikolojik bütünlüğünün gözetilmesi, adli delillerin korunması ve ilgili kurumlara doğru bildirim yapılması birbirini tamamlayan sorumluluklar arasında yer alıyor.
Simülasyon eğitimi sonrasında öğrencilerin çocuk merkezli yaklaşım, etik karar verme ve delillerin korunması konularında daha yüksek farkındalık bildirmeleri, sağlık eğitiminde çok boyutlu öğrenme modellerinin potansiyelini ortaya koyuyor.
Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi’nde yapay zekâ, insan odaklı sağlık eğitimiyle buluşuyor
Araştırma, yapay zekânın yükseköğretimde kullanımına ilişkin somut bir uygulama örneği de sunuyor.
Günümüzde yapay zekâ çoğunlukla bilgiye erişim, metin oluşturma ve otomasyon gibi alanlarla ilişkilendirilirken Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi akademisyenleri teknolojinin geleceğin sağlık profesyonellerini karmaşık ve hassas durumlara hazırlamak amacıyla nasıl kullanılabileceğini gösteriyor.
Çalışmanın ayırt edici yönü, yapay zekâ ile geliştirilen senaryoların akademik uzmanlıkla birleştirilmesi ve öğrencilerin klinik, hukuki, psikolojik ve etik boyutları aynı anda değerlendirebilecekleri bir öğrenme ortamının oluşturulması.
Araştırma, sağlık ve teknoloji disiplinlerinin kesişiminde, yapay zekâ destekli eğitim uygulamalarının toplumsal ihtiyaçlarla nasıl ilişkilendirilebileceğine yönelik akademik bir örnek oluşturuyor.
Araştırma, Üniversitemizin bilimsel araştırma projeleri desteğiyle gerçekleştirildi
Sefa Akkol, Birgül Erdoğan, Canan Arslan, Nihal Bağlıoğlu ve Aykut Hurma'nın katkılarıyla gerçekleştirilen çalışma, Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından KOSTÜ-BAP-2024/25 proje numarasıyla desteklendi.
Çalışma, yapay zekâ destekli simülasyon eğitiminin öğrencilerin mesleki hazırlık süreçlerine sağlayabileceği katkıları ortaya koyarken gelecekte daha geniş katılımlı araştırmalar için de bir zemin sunuyor.
Bu araştırma, yapay zekânın insan uzmanlığını destekleyerek çocukların korunması gibi toplumsal açıdan hassas alanlarda sağlık eğitimine nasıl katkı sağlayabileceğini gösteriyor.
KISACA: ARAŞTIRMA NEYİ ORTAYA KOYDU?
Araştırmayı gerçekleştiren kurum: Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi
Araştırmanın odağı: Pediatrik adli olgularda yapay zekâ destekli simülasyon eğitimi
Kullanılan yapay zekâ araçları: ChatGPT ve Gemini
Katılımcılar: 1. sınıf paramedik öğrencisi
Temel bulgu: Öğrenciler eğitim sonrasında öz güven, mesleki farkındalık, etik duyarlılık ve delillerin korunması alanlarında gelişme algıladıklarını bildirdi.
Proje desteği: KOSTÜ-BAP-2024/25
SIK SORULAN SORULAR
Yapay zekâ çocukların korunmasına nasıl katkı sağlayabilir?
Yapay zekâ, çocuk istismarı, ihmal ve travma gibi hassas durumlara yönelik gerçekçi eğitim senaryolarının geliştirilmesinde kullanılabilir. Üniversitemizin araştırmasında bu yaklaşım, geleceğin paramediklerinin adli vakalara yönelik mesleki hazırlıklarını desteklemek amacıyla incelenmiştir.
Araştırmada yapay zekâ öğrencilerin yerine karar mı verdi?
Hayır. ChatGPT ve Gemini, akademisyenlerin gözetiminde eğitim senaryolarının oluşturulması ve geliştirilmesi amacıyla kullanıldı. Öğrenci performansının otomatik değerlendirilmesi veya öğrencilerle doğrudan etkileşim için kullanılmadı.
Araştırmanın toplum açısından önemi nedir?
Pediatrik adli vakada ilk müdahaleyi gerçekleştiren sağlık çalışanlarının hem tıbbi hem de hukuki ve etik sorumluluklara hazırlıklı olması önemlidir. Araştırma, bu hazırlık sürecinde yapay zekâ destekli simülasyon eğitiminin olası katkılarını incelemektedir.
#KOSTÜ #KocaeliSağlıkveTeknolojiÜniversitesi #YapayZeka #SağlıktaYapayZeka #YapayZekaDestekliEğitim #Paramedik #ParamedikEğitimi #SimülasyonEğitimi #ÇocukSağlığı #ÇocukHakları #ÇocuklarınKorunması #ÇocukİstismarıylaMücadele #AcilSağlıkHizmetleri #AdliVakalar #SağlıkEğitimi #BilimselAraştırma #SağlıkTeknolojileri #ChatGPT #Gemini #DigiKOSTÜ
